haritada ara :   km  
Van'da 13 ilçe bulundu.
sırala 
Bahçesaray ilçe - Bahçesaray - Van
1916hb 📖 : Müks/Müküs
A892 📖 : Muks (idari bölge)
E506 📖 : Mogk akk. Mogs (idari bölge) [ Ermenice "mecusiler?" ]
Y378 📖 : Moksoênê (idari bölge)
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Şimdi Kürt-Sünni yerleşimi
■ Ermenice isim ülke ve beylik adı olarak 4. yy’dan itibaren kaydedilmiştir. Muhtemelen `Zerdüşt tapınağı/rahipleri` anlamındadır. Yalın hali Mogk, belirtme hali (akkusativ) Mogs biçimini alır. Arapça/Türkçe Müks adı ikincisinden türemiştir. SN
■ Koord: 38° 7' 29'' D, 42° 48' 24'' K
Çatak ilçe - Çatak - Van
1916h 1928 📖 📖 : Şatak / Şitak
1865h 📖 : Tağ [ Ermenice t'ağ "mahalle" ]
E905 📖 : Şatax (idari bölge) [ Ermenice ]
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Şimdi Kürt-Sünni (Ertuşi) yerleşimi
■ Resmi kullanımda Şitak olan ilçe adı 27.05.1943 tarihli kararname ile Çatak olarak değiştirilmiştir. Şatax/Çatak bölge adı, Tağ ise merkez kasabanın adıdır. 1865’te kaza merkezi Tağ köyüne taşındı. SN
■ Koord: 38° 0' 25'' D, 43° 3' 34'' K
Gevaş ilçe - Gevaş - Van
1665 📖 : Vastan
E474 📖 : Vostan [ Ermenice/Farsça "krali, krala ait" ]
Y400 📖 : Vastauna
1891c 📖 : Gevaş (idari bölge)
■ 20. yy başında Kürt-Sünni yerleşimi. Şimdi Kürt-Sünni yerleşimi
■ Gevaş idari bölgenin, Vostan/Vastan ise ilçe merkezi olan kasabanın adıdır. ■ Eski Farsçadan Ermeniceye geçen Vostan sözcüğü `krala ait, krali, kral mülkü` anlamındadır. Tarihçi Xorenli Movses’e göre Kral Vağarşak (MÖ 2. yy?) Ermeni krallığını yeniden düzenlerken feodal beyler tarafından yönetilen topraklardan başka doğrudan kendisine bağlı saray kullarının yönettiği bazı araziler ayırmış ve bunlara Vostan adı verilmişti. ■ Yaygın görüşe karşın Peutinger Tablosu’nda anılan Vastauna menzilinin burası olamayacağını Manandyan kanıtlamıştır. SN
■ Koord: 38° 17' 56'' D, 43° 6' 20'' K
Edremit ilçe - Edremit (Gümüşdere bucağı) - Van
1968 📖 : Gümüşdere
1960 📖 : Sarmansuyu
1665 📖 : Erdemid
E905 📖 : Ardamad [Artamat] Արտամատ [ Ermenice "Ardaşes (kral) eseri" ]
Y400 📖 : Artemita
■ 20. yy başında Türk/Ermeni yerleşimi. Kısmen Kürt-Sünni yerleşimi
■ Ardamad kalesi 10. yy tarihçisi Tovma Ardzruni’ye göre MÖ 100 dolayında kral Ardaşes tarafından inşa edildi. Ege bölgesindeki Edremit’le ses benzerliği tesadüftür. ■ 1914’te 720 Ermeni ve 2500 dolayında Kürt nüfusu vardı. 1960’tan sonra sırasıyla Sarmansuyu, Gümüşdere ve 1990’da yeniden Edremit adı verildi. SN
■ Hampartsum Yeramyan'ın anılarına göre Osmanlı döneminde Edremit'te Türkmenler ilçesinin Batı kısmında bulunan Semiramis, Şabaniye, Hamdibey, Hafızefendi, Peşe Poghan, Arark mahallerinde, Ermeniler ise ilçenin Doğu kısmında bulunan Hanguysner, Noraşen, Cavşen, Haygavınk, Aykesdan mahallerinde yaşamaktaydı. İlçede Türkmenlerin ve Ermenilerin beraber yaşadığı yerler ise Verin Norşen, Varin Norşen, Boyents, Garoyan mahalleridir. Yani ilçe 20. yüzyılda Türkmen/Ermeni yerleşimidir. Günümüzde ise Edremit ilçe merkezi Türkmenler ve Kürtlerin beraber yaşadığı bir yerdir. Murat Çolak
■ Edremit ilçe merkezinin yerlisini oluşturan Müslüman aileler ağırlıkla Sünni-Hanefi Türktü. Bugün köylerden yerleşen Kürtler nispi çoğunluğa sahiptir. metonio
■ Koord: 38° 25' 21'' D, 43° 15' 13'' K
Erciş ilçe - Erciş - Van
E1902 📖 : Agants [ Ermenice "gözeler" ]
1925h 📖 : Erciş | Akans (idari bölge)
■ 20. yy başında Ermeni/Azeri yerleşimi. Azeri/Kürt-Sünni yerleşimi
■ Çelebibağı açığında bulunan eski Erciş kalesinin Van Gölüne batması üzerine ilçe merkezi 19. yy’dan önce şimdiki yeri olan Agants/Egans köyüne taşınmıştır. • İlçedeki eski adların yaklaşık yarısı Ermenice, birkaçı Kürtçe, diğerleri Türkçedir. Ermeni nüfusun büyük bölümü 1828 harbinde Rusya’ya göçtü, boşalan köylere Rusyadan göçen Azeri Türkleri iskân edildi, ıssızlaşan Zilan vadisine ise Haydaranlı Kürtleri yerleşti. 19. yy sonunda toplam 120 civarında köyün 20 kadarının nüfusu Ermeni idi. Zilan vadisindeki Kürt köylerinin çoğu 1930 katliamından sonra terk edilmiştir. SN
■ Erciş adının en eski sesletilişi olasılıkla, burada kurulu bulunan ve Urartu kralı Argişti dönemine tarihlenen kaleden gelmektedir. Urartu yazılı belgelerinde Erciş civarında Argiştihinili (Argişti'nin kenti/şehri) adlı bir yerleşimin bulunduğu belirtilmektedir. Sonuç olarak Erciş adı Urartu kralı Argişti'nin isminden bozma olabilir. ahmet uhri
■ © 22.01.1863 Erzurum ve Hakkari eyaletleri dahilinde kain Malazgird, Sarısu, Patnos ve Erciş kazalarında meskun Hasnanlı ve Haydaranlı Aşiretleri aralarındaki husumetten doğan olayları önlemek üzere Anadolu Ordusu tarafından Miralay İsmail Bey'in görevlendirildiği. deyar heyran
■ Yoğun bir Azeri kökenli nüfusu olan Erciş'te Kürtler, Kırgızlar ve az sayıda Romanlar da yaşamaktadır.
■ Koord: 39° 1' 47'' D, 43° 21' 35'' K
Tuşba ilçe - Tuşba - Van
U 📖 : Tuşba
■ Van bölgesinin Urartu zamanındaki adı, 2014’te yaratılan idari birimin adı olarak benimsenmiştir. SN
■ Koord: 38° 31' 4'' D, 43° 22' 35'' K
İpekyolu ilçe - İpekyolu - Van
Eski adı: -
■ 2014 yılında Van merkez ilçesinin bölünmesiyle yaratılmış yapay ilçedir. Fantezi isim verilmiştir. SN
■ İlçe merkezi Karakoyunlu Türkmenleri, Kürtler ve Küresünni Azerbaycan Türkleri'nin yerleşim alanıdır. İlçedeki Halilağa, Hafıziye, Şerefiye mahalleri Türk nüfusun yoğun yaşadığı yerlerdir. Serhat, Hatuniye mahalleri ise Kürt nüfusun yoğun yaşadığı yerlerdir. Murat Çolak
■ Koord: 38° 29' 40'' D, 43° 24' 1'' K
Gürpınar ilçe - Gürpınar - Van
E1902 1916h 📖 📖 : Gığzi/Kığzi կղզի [ Ermenice "ada" ]
1928 📖 : Havasor (idari bölge)
E1902 📖 : Hayatsor / Havatsor հաւացոր (idari bölge) [ Ermenice "ata deresi" ]
E474 📖 : Hayots Tsor Հայոց ձոր (idari bölge) [ Ermenice "Hayk deresi" ]
■ 20. yy başında Ermeni yerleşimi. Şimdi Kürt-Sünni (Bruki) yerleşimi
■ Ermenilerin atası kabul edilen Hayk tarafından kurulduğu rivayet edilen Hayk Kalesi (Çavuştepe) nedeniyle Gürpınar bölgesine öteden beri Havatsor `ata deresi` veya Hayatsor/ Hayots tsor `Hayk deresi` adı verilmiştir. Havasor adının Kürtçe `kızılsu` anlamına gelen avasor’la ilgisi yoktur. Bugünkü ilçe merkezi eski Gığzi köyüdür. Gığzi’nin 1912’de 312 Ermeni ve 60 Kürt nüfusu vardı. SN
■ Koord: 38° 19' 32'' D, 43° 24' 40'' K
Muradiye ilçe - Muradiye - Van
1928 📖 : Muradiye
Y952 📖 : Perkri
E788 📖 : Pergri Բերկրի [ Ermenice "şenlik, mamur yer" ]
A1070 1916h 📖 📖 : Bergiri (idari bölge)
Kürt-Sünni yerleşimi
■ 1035 yılında kentin Bizans imp. 4. Mihail tarafından yerel Müslüman Ermeni hükümdarından alınması kaydedilmiştir. Halk arasında yaygın olan Kürtçe «bargirî» `beygirli` veya `ağır yüklü` yorumu bilgisizlik eseridir. SN
■ Koord: 38° 59' 43'' D, 43° 45' 58'' K
Çaldıran ilçe - Çaldıran - Van
1916h 📖 : Bayezidağa
1928 📖 : Çaldıran (idari bölge) [ Kürtçe çaldêran "kırkkilise" ]
Kürt-Sünni yerleşimi
■ Şimdiki ilçe merkezi 1916-1918 Rus işgali döneminde Rus karargahı olan Bayezitağa adlı önemsiz yerleşim yerine iken Cumhuriyetten sonra inşa edildi. Çalderan idari bölgenin adıdır. Geçmişte göçebe Hayderanlı Kürtlerinin egemenlik alanı idi. Halen Azeri (Küresünni) nüfusu olan 12 köy hariç tüm yerleşimler Kürttür. SN
■ Koord: 39° 8' 25'' D, 43° 54' 18'' K
Özalp ilçe - Özalp - Van
1928 📖 : Kargalı
1916hb 📖 : Gargari [ Ermenice "taşlık" ]
Kürt-Sünni yerleşimi
■ Kâzımpaşa (Mahmudiye) ilçe merkezi 1948’de buraya taşındı ve adı Özalp olarak değiştirildi. Sonradan eski ilçe merkezi Saray adıyla ayrı ilçe oldu. SN
■ İlçede Kürtler, Türkler, Lazlar ve Azeriler bir arada yaşamaktadırlar.
■ Koord: 38° 39' 27'' D, 43° 59' 21'' K
Başkale ilçe - Başkale - Van
1845 📖 : Başkale
1578 📖 : Albak / Elbak (idari bölge)
E630 E905 📖 📖 : Ağpag [Albak] Աղբակ (idari bölge) [ Ermenice ]
■ 20. yy başında Kürt-Sünni yerleşimi. Şimdi Kürt-Sünni yerleşimi
■ Albak/Elbek kaza merkezi 1845’te yeni kurulan Başkale kasabasına taşındı. 19. yy’ın ikinci yarısında aynı zamanda Hakkari sancağı merkezi idi. ■ 10. yy’da Van bölgesine hakim olan Ardzruni sülalesinin ata yurdudur. Tovma Ardzruni vekayinamesi, MÖ 6. yy’da buraya Med (Mard) halkından bir zümrenin yerleştirilerek Ermeni krallarına tabi olduklarını anlatır. V. Cuinet’ye göre 19. yy sonunda Başkale nahiyesinde 22.580 Kürt, 5.690 Türk, 10.000 Nasturi Hıristiyan, 3.000 Ermeni ve 1600 Yahudi nüfus vardı. SN
■ Koord: 38° 2' 47'' D, 44° 1' 0'' K
Saray ilçe - Saray - Van
1946 📖 : Kâzımpaşa
1928 📖 : Saray
1916hb 📖 : Saray | Mahmudiye (idari bölge) [ Türkçe ]
Kürt-Sünni yerleşimi
■ Saray köyü Mahmudî hanedanından Kürt beylerinin makamı idi; 1869’da Mahmudiye kaza merkezi oldu. Cumhuriyetten sonra General Kâzım Özalp onuruna Kâzımpaşa adı verildi. 1946’da ilçe merkezi şimdiki Özalp kasabasına taşındı. 1990’da Saray yeniden ilçe oldu. SN
■ Koord: 38° 39' 1'' D, 44° 10' 10'' K


 
Copyright 2010-2020 Sevan NİŞANYAN. Alıntılarda kaynak gösterilmesi rica olunur.