haritada ara :   km  
Erzurum'da 21 yerleşim bulundu.
sırala 
Aşkale ilçe - Aşkale - Erzurum
1865 📖 Aşkale [ Tr ağaçkale? ]
■ 20. yy başında yerleşimi.
Pazaryolu ilçe - Pazaryolu - Erzurum
1946 📖 Norgah
1910h 📖 Norkâx [ Erm norkeğ "yeniköy" ]
Sünni Türk yerleşimi
Çat ilçe - Çat - Erzurum
1902hb 📖 Öyüklü
1928 📖 Çat (idari bölge)
Sünni Türk yerleşimi
■ Asıl Çat köyü ilçe merkezinin birkaç km. kuzeyindedir. Osmanlı kullanımında Çateli/Çadeli ve Çatoğlu idari birim adı görülür. İlçe merkezi ile kuzey kesimindeki 14 köy Türk, çoğu güney kesiminde olmak üzere 9 yerleşim Alevi Zaza, geri kalan köyler Sünni Kürt'tür. SN
İspir ilçe - İspir - Erzurum
1665 📖 İspir
E630 📖 Sber [Sper] Սպեր (idari bölge)
Y17 📖 Hyspirátis (idari bölge) [ Yun "Speir/Hyspir diyarı" ]
Y-399 📖 Saspeiroi akk. Saspeiritês (idari bölge) [ Yun "Speir halkı" ]
Sünni Türk yerleşimi
■ Kavim ve bölge adı olarak Antik Çağ'dan itibaren kaydedilmiştir. Van Başkale'deki İspiriz Dağının da aynı kavimden adlandırılmış olması mümkündür. *Sa-spir-eti sözcük yapısı Gürcüce veya onunla akraba dili düşündürür. SN
■ İspir ilçesini Erzurum geneline göre yorumlamak için etno-kültürel ve genetik olarak ikiye bölmek gerekir. Güney yarısı Anadolu-Azerbaycan hattının devamı olan Türkmen ağırlığına sahipken kuzey yarısı nispeten daha yerlidir ve Rize-Hemşin hattına yakınlık gösterir. Ayrıca yine bu ilçenin güney kısmında Türkçe yer adları yoğunken kuzey kısmında Ermenice yer adları yoğundur. metonio
■ © 02.04.1802 İspir derebeyi Memi oğlu şaki Hüseyin ile Bayburd'da yapılan çarpışmalarda alınan esirlerin ve kesilen sergerde başlarının gönderildiğine dair. © »»» 21.05.1805 Bir kaç defa Erzurum'u basan eşkiyadan eski İspir voyvodası Memo oğlu Hüseyin'i Of kazasından Hozooğlu Hüseyin para ile kandırarak başı kesildiğine bu işde yararlılığı görülen Bayburd voyvodası Paşazade Sadullah Bey'in kapıcıbaşılık rütbesiyle taltifine dair. deyar heyran
Aziziye ilçe - Aziziye (Ilıca bucağı) - Erzurum
1878 📖 Aziziye [ Tr "Abdülaziz yeri" ]
1665 1916h 📖 📖 Ilıca
1514 📖 Çermük
E700~ 📖 Çermug Ջերմուկ [ Erm "ılıca" ]
■ 20. yy başında Ermeni yerleşimi. Şimdi Sünni Türk yerleşimi
■ İlçe merkezi olan kasaba genellikle Ilıca adıyla tanınır. SN
■ 1835 yılı erkek nüfus sayımında 52 Müslüman ve 50 Gayrimüslim nüfus bulunuyor. metonio
Palandöken ilçe - Palandöken - Erzurum
Eski adı: -
■ Erzurum'un güneyindeki Palandöken Dağının adı, 2008'de Erzurum merkez ilçesinin üçe bölünmesiyle oluşturulan ilçelerden birine verildi. SN
Yakutiye ilçe - Yakutiye - Erzurum
Eski adı: -
■ Erzurum şehir merkezinde İlhanlı vezirlerinden Emir Cemaleddin Yakut tarafından 1310 yılında inşa ettirilen Yakutiye medresesine istinaden 2008'de yaratılmış yeni ilçedir. SN
Erzurum il - Aa - Erzurum
1333 📖 Erz er-Rûm
A1272 📖 Arzan ar-Rûm [ Ar "Rum Erzen'i" ]
A870 📖 Qaliqal'a
Y553 📖 Theodosiópolis [ Yun "(imparator) Theodosios kenti" ]
E474 📖 Garin | Garno Kağak [ Erm "Garin/Karin (ili) kenti" ]
■ Erm Karin/Garin ve Yun Karanitês Erzurum Ovasının adıdır. Ortaçağ Arap kaynaklarında kullanılan Qaliqala adı muhtemelen Erm/Gürc Karnikalak (`Karin şehri`) deyiminden türemiştir. ■ 10. yy'da kentte Bizans garnizonu kurulmasıyla birlikte 16 km kuzeydeki Ardzn (Karaerz, şimdi Kahramanlar) kasabası ticari merkez olarak önem kazandı. Bu kentin 1055 yılında Türklerce tahrip edilişini tarihçi Aristakes Lastiverdtsi anlatır. Bu dönemde Arap ve Türk kaynaklarında eski Karin/Theodosiopolis kenti için kullanılan Erzn-i Rum adı, belki 'Erzn-i Ermeni' sıfatıyla anılan Ardzn/Karaerz kasabasına nispetle verilmiştir. Daima elif ve ze ile yazılan bu adın, ayın ve dad ile yazılan Arz-ı Rum (`Rum ülkesi`) olarak yorumlanması yanlıştır. SN
Tekman ilçe - Tekman - Erzurum
1928 📖 Tatos [ Erm ]
1665 📖 Tekman (idari bölge)
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Şimdi Kürt (Sünni) yerleşimi
■ İdari birim adı Tekman, kasaba adı Tatos'tur. SN
Uzundere ilçe - Uzundere - Erzurum
1928 📖 Azort
E630 📖 Azort Ազորդ
Ahıska Türkü/Hemşinli yerleşimi
■ Eski Ermeni tarihinde Azortats Por (`Azortlar çukuru`) adı verilen yörenin merkez kasabası idi. ■ Eski Azort merkez ile Erikli (Oset), Cömertler (Avşen) ve Çaybaşı (Cala) köylerinin birleşmesiyle 1955'te belediye oldu. SN
■ Gürcüce: Azort'i (აზორტი). GEO
Tortum ilçe - Tortum - Erzurum
1665 📖 Tortum (idari bölge) [ tortomi (თორთომი) ]
■ 20. yy başında kısmen Hemşinli yerleşimi.
■ Tortum bölge ve ırmak adı eskidir. Şimdiki Tortumkale köyünde olan idari merkez 20. yy’da şimdiki kasabaya taşındı. • 1662 tarihli Erzurumlu Hagop Salnamesi evvelce ilçe nüfusunun yarısının Ermeni olduğunu, yarısının ise Gürcü dinine mensup olup Ermenice konuştuğunu, ancak 1643’te haracın artırılması üzerine çoğunun Müslümanlığa döndüğünü bildirir. SN
Pasinler ilçe - Pasinler - Erzurum
1928 📖 Hasankale
1876a 📖 Pasin Ulya [ Tr "yukarı Pasin" ]
1665 📖 Hasanabad
E474 📖 Vağarşavan [ Erm "Vağarşak kenti" ]
E474 📖 Paseank Բասեանք (idari bölge) [ Erm "Pasean'lar" ]
Y-399 📖 Phasianoi (idari bölge) [ AnaD "Pasian'lar" ]
■ Pasinler adı verilen bölge Yukarı Pasin (şimdi Pasinler ilçesi) ve Aşağı Pasin (Horasan ilçesi) olmak üzere iki bölgeden oluşur. Ermenice Baseank'/Paseank bölge adı 5. yy'dan itibaren kaydedilmiş olup, Türkçedeki gibi daima çoğul kullanılır. MÖ 399'da yazan Ksenophon'a göre Phasianoí `Phasis'liler` Aras nehri boyunda yaşayan bir halktı. Gürcistan'da Batum yakınındaki Poti (antik Phasis) kenti aynı adın izini taşır. ■ Vağarşavan kenti tarihçi Horenli Movses'e göre 2. yy'da kral Vağarşak tarafından yapılmıştı. Bilinen bir tarihi kişiye tekabül etmeyen Hasankale adı muhtemelen *Basean Kal'ası adından uyarlanmıştır. SN
■ Gürcüce: Basiani (ბასიანი) ''Basiler''. Eski bir Kolh (Proto-kartvel) boyu adından geldiği öne sürülmüştür. GEO
Hınıs ilçe - Hınıs - Erzurum
K 📖 Qela [ Kr "kale" ]
1554t 📖 Nefsi Xınis
A870 📖 Xnûs
E950y : Xnunik gen. Xnunis (idari bölge) [ Erm "Xun (?) ili" ]
■ 20. yy başında Ermeni/Türk yerleşimi. Kısmen Kürt (Sünni) yerleşimi
■ 10. yy ortalarında Tondrakçı mezhep hareketinin odaklarından biri olarak anılır. Kaza merkezi 16. yy'da hass-ı mirliva statüsünde Ermeni köyü idi. SN
■ Hınıs ve çevresinde Türkçe yer adlarının diğer dildeki yer adlarına göre daha çok olmasını, Çaldıran Savaşı sonrasında buradan İran'a göçen Hınıslu Cemaati'nin veya geçmişte yoğun nüfusluyken yerini Kürt çoğunluğa bırakmış Türkmen nüfusun mirası olduğunu düşünmekteyim. Çünkü Osmanlı'nın ilk tahrir kayıtlarında bile İspir-Pazaryolu, Torul, Bayburt (kuzey kesimi), Trabzon (orta ve doğu kesimi), Rize ve Artvin/Çoruh gibi yerlerde Türkçe yer adları seyrek iken bu çevrede Türkçe yer adları yoğun. metonio
Narman ilçe - Narman - Erzurum
1914h 📖 Namravan | İd
E1200~ 📖 İdi
Y17 📖 İdeesa
E1004 📖 Namravan (başka yer) [ Erm "Namur (?) kalesi" ]
■ Bölgeye adını veren Namravan/Narman kalesi şimdiki Oltu Ünlükaya köyündedir. O yerin 1878'de Ruslarca işgalinden sonra, sınırın hemen iç tarafında kalan İd kasabası yeniden düzenlenen Namravan ilçesinin merkezi oldu. Gürcü ve Ermeni kaynaklarında İdi adıyle geçen bu yer, muhtemelen Strabon'un 1. yy'da andığı İdeesa köyüdür. SN
■ Narman ilçesinin %60 üzerini oluşturan nüfus Ahıskalıdır. Geri kalan nüfusun çoğunluğu Türkmen iken bir kaç köy Şeyhbızın Kürdü ve Hemşinli de bulunmaktadır. Bir köy Karapapak vardır. metonio
■ 3 köy ise Celali Aşiretine bağlı Kürtlerdir, Erzurum'un yerli Kürtleridir. Site Yönetimi
Köprüköy ilçe - Köprüköy (Çobandede bucağı) - Erzurum
E1912 📖 Gamurç [ Erm "köprü" ]
1835b 📖 Köprüköy
1916h 📖 Çobandede Köprüsü (mv)
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi.
■ Her iki adını İlhanlılar döneminde Emir Çoban Sıldız tarafından Pasinler çayı üzerinde inşa edilen tarihi köprüden alır. ■ Tarihçi Sebeos `Murts [Hasankale] ve Eraxs [Aras] nehirlerinin birleştiği yerde bulunan Polorabahag mevkiinde` y. 580 yılında İran-Bizans muharebesini anlatır. SN
Oltu ilçe - Oltu - Erzurum
1282 📖 Oltî
E1075 📖 Uğtik akk. Uğtis
G1014 📖 Olti gen. Oltis
■ 10. yy'da egemenliğini Erzurum ve Malazgirt'i kapsayacak şekilde genişleten David Kuropalatês'in beylik merkezi idi. Ermenice Ուղդիք adı Ortaçağdan önce Ultik şeklinde telaffuz edilir. Türkçede /l/ sesinin korunmuş olması açıklamaya muhtaç olup, belki Gürcüce üzerinden bir alıntıya işaret eder. SN
Karaçoban ilçe - Karaçoban - Erzurum
1916h 📖 Karaçoban
■ 20. yy başında Ermeni yerleşimi. Şimdi Kürt (Sünni) yerleşimi
■ 1914'te 2.571 Ermeni nüfusu ve Surp Hagop kilisesi ile Varto kazasının en büyük Ermeni yerleşimlerinden biri idi. SN
■ Redkan aşireti Erivan'dan göç etmeden önce nüfusun çoğunluğu Erzurum'un batısından getirilen Türklerden oluşurdu. Redkan aşiretinin göçünden sonra ilçe nüfusunun çoğunluğu Kürtlerin eline geçti. Mar(d)astan
Olur ilçe - Olur - Erzurum
E1902 1920hb 📖 📖 Olor [ Erm "büklüm" ]
1928 📖 Tavusker (idari bölge)
■ 20. yy başında Türk yerleşimi.
■ Tavusker nahiyesine adını veren asıl Tavusker şimdiki Çataksu köyüdür. İlçe merkezi 19. yy'da buraya taşındı. Olor/Olur (`büklüm`) adı esasen buradan geçen derenin adıdır. SN
Karayazı ilçe - Karayazı - Erzurum
1916h 1928 📖 📖 Bayraktar
■ 20. yy başında Kürt (Sünni) yerleşimi. Şimdi Kürt (Sünni) yerleşimi
■ Karayazı, ilçe merkezinin batısındaki düzlüğün ve buradan geçen ırmağın adıdır. İlçe merkezi eski Bayrakdar köyüdür. ■ 1828-29 Osmanlı-Rus harbinden sonra yöredeki Ermenilerin Rusya'ya sığınmasından sonra Kürt nüfus yerleşmiştir. Halen homojen Kürt nüfusa sahip bir ilçedir. SN
Horasan ilçe - Horasan - Erzurum
1854h 📖 Xorasan
1876a 1928 📖 📖 Pasin Süfla (idari bölge) [ Tr "Aşağı Pasin" ]
Sünni Türk yerleşimi
■ Osmanlı öncesinden beri bugünkü Pasinler ilçesi `Yukarı Pasin`, Horasan ilçesi ise `Aşağı Pasin` adını taşır. Aşağı Pasin nahiye merkezi Cumhuriyetin ilk yıllarında Zanzak (Akçataş) köyü iken daha sonra Horasan'a taşındı. ■ Xoresan adı en erken 16. yy'da bir Kürt/Türkmen beyliğinin adı olarak ortaya çıkar. Doğu İran'daki Horasan ülkesiyle veya Urmiye civarındaki diğer Horasan'la ilişkisi muğlaktır. Kasaba nüfusu 1828'e dek ağırlıkla Ermeni iken, bu tarihte Ermenilerin topluca Rusya'ya göçmesi sonucunda değişmiştir. SN
Şenkaya ilçe - Şenkaya - Erzurum
R1889 1928 📖 📖 Örtülü
■ 20. yy başında Türk yerleşimi.


 
Copyright 2010-2020 Sevan NİŞANYAN. Alıntılarda kaynak gösterilmesi rica olunur.