haritada ara :   km  
Diyarbakır'da 17 ilçe bulundu.
sırala 
Çüngüş ilçe - Çüngüş - Diyarbakır
E1902 📖 Çınkuş
1831 📖 Çüngüş
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Şimdi Türkmen yerleşimi
■ Şehrin doğusunda ovaya hakim bîr tepe üzerinde kurulmuş olan Sırahayats Surp Astvadzadzin Manastırı 1895'e dek piskoposluk makamı idi. 1895 olaylarında tahrip edildi. Şehirde ayrıca Surp Garabed Katedrali'yle Mesrobyan ve Sahagyan Kolejleri, Katolik ve Protestan Ermenilere ait birer kilise, Protestan Ermeni cemaatine ait bir okul mevcuttu. SN
■ 44 köyden yaklaşık 8 köy Türkmen olmakla beraber geri kalanı Zaza köyleridir. Zazacaları kulp Zazaca’sına göre daha serttir. Bu ilçede Kürt yerleşke yoktur. Renas
■ 37* köyden 13*ünde Türk/Türkmenler yaşamakta, bir köyde Kurmanci-Kürtler yaşamakta. Geri kalan tüm köyler Zaza kökenlidir. Türk/Türkmenlerin yaşadığı köylerin 6'sında Zazalar da yaşıyor. Çüngüş'ün şehirlisi de ağırlıkla Türk/Türkmen kökenli. Çüngüş ilçe geneli kütüğe göre %60 Türk, %35 Zaza ve %5 Kürt vb. kökenli bir ilçe iken günümüzde nüfusun %50 üzeri Zaza ve Kürtlerden oluşuyor. metonio
Çermik ilçe - Çermik - Diyarbakır
1665 📖 Çermîk
K1597 📖 Çermûk
E1136 📖 Çermuk [ Erm "ılıca" ]
Y378 📖 Abarnê
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Kısmen Zaza (Sünni) yerleşimi
■ 4. yy'da Ammianus Marcellinus ve 9. yy'da Süryanice Zuknin vekayinamesinin şifalı ılıcasıyla ünlü olduğu belirtilen Abarnê kentidir. Çermük Ermenice `ılıca` anlamına gelir. SN
■ © 24.10.1821 Tuna sahillerinde bina olunan kaleler masrafı için üçe ayrılan Şeyh Bızinli aşiretinin Çermik'teki kısmının hisselerine düşen beş yüz kuruşu miriye teslim eyledikleri. deyar heyran
■  Karakoyunlu Türkmenleri 1970li yilların ortasına kadar ilçedeki hakim unsurdu.Kale ve Tepe mahalleleri ilçedeki Türkmenlerin yoğun yaşadığı yerlerdi. Şu an ilçede merkezindeki Türkmen nufus batiya göçtüğü için Zaza Nüfus daha fazladır.Başarı(Alos), Karamusa, Baykal, Bintaş, Sarica köyleri Türkmen nufusun geçmişte yoğun olduğu köylerdi. Ferhat
Ergani ilçe - Ergani - Diyarbakır
1928 📖 Ergani + Osmaniye
1928 📖 Osmaniye
E1062 📖 Arkıni / Arğıni / Arğına
U 📖 Arknia
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Şimdi Kürt (Sünni) yerleşimi
■ Arğıni/Ergani kalesi en erken 1052 yılında burayı ele geçiren Hapel oğlu Harpik adlı Ermeni beyi münasebetiyle anılır. Kalenin aşağısındaki kasaba daha geç tarihte ortaya çıkmış görünmektedir. 19. yy'da Ergani kaza merkezi kuzeydeki Maden kasabasına taşındı; eski kasabaya Osmaniye adı verildi. 1930'larda yeniden Ergani adı benimsendi. SN
■ Kako Kürtçede abi demektir. Kako'lar Türkmen olduklarını kabul etmezler. Yaşlıları Türkçe bilmezler. Qazi
■ İlçe merkezi kendilerine "Kako" lakabı takan Karakeçili Türkmenlerinden oluşurken yoğun Kürt ve Zaza göçü almıştır. Halen Türkler şehirde azınlığa düşmüştür. metonio
■ Kako olarak belirtilen aileler Türkmendir. Şam ve Halepten göçen Sunni Türkmenler vardır. Sunni Türkmenlerin yanı sıra İç Anadolu ve Tunceli den göçen Alevi Türkmen ve Kürt aileler vardır. Canbekli ve Sarı Saltuk ocak ve aşiretlerinden Türkmen alevi kökenliler mevcuttur. Ergani merkezde ise hala ermeni kökenli aileler vardır bulunmaktadır. Utku
Dicle ilçe - Dicle - Diyarbakır
1810z 1928 📖 📖 Pîran [ Kr "dedeler" ]
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Zaza (Sünni)/Kürt (Sünni) yerleşimi
■ Piran kasaba adıdır. Bir dönem Eğil ilçesi merkezi oldu. Sonra Eğil kasabası ayrı ilçe olunca geri kalan ilçeye Dicle adı verildi. ■ Şerefname'ye göre Piran adı 10. yy'da burada yaşamış ve halen burada medfun olan Pir Mansur'dan gelir. SN
■ © 03.10.1810 Meadin-i Hümayun'a tabi Eğil kazası Piran karyesinde yüz yedi adet küfi hat ile meskuk akçe zuhur ettiği... © »»» 20.12.1938 Diyarbakır ili Çınar kazası merkezinin Hanakpınar köyüne; Hanik nahiye merkezinin Kilvan köyüne; Eğil kaza merkezinin Piran köyüne ve Dicle nahiye merkezinin de Eğil köyüne nakledilmesi. deyar heyran
■ Hem Zazaca hem de Kürtçe konuşulur. I-Omer-I
■ Dicle ilçe merkezinin ve köylerinin tamamına yakını Zaza kökenlidir. Kürtler azınlıktadır, Türkler ise yok denecek kadar azdır. metonio
Eğil ilçe - Eğil - Diyarbakır
K1597 📖 Egil
S569 S1190 📖 📖 Aggel
E390 📖 Ankğ Անգղ [Angel] [ Sür aggel "kapı" ]
1936g 📖 Dicle (idari bölge)
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Şimdi Zaza (Sünni) yerleşimi
■ Güneydoğu Torosların Diyarbakır ovasına açılan kapısı ve Diyarbakır-Malatya yolunda önemli bir konaktır. ■ 16.-19. yy'lar arası Mirdasî Kürt beyliğinin başkenti idi. ■ 1936'da Eğil adı ve ilçe merkezi Piran kasabasına aktarıldı; Eğil'e Dicle adı verildi. 1951'de bu durum tersine çevrilerek Dicle Eğil, Eğil de Dicle oldu. SN
■ Eğil (Mirdasi/Mîrdêsan/Merdis) Beyliğini kuran kişi Pir Mansurdur. Hakkariden gelen Pir Mansur, Eğil Kalesi yakınlarına yerleşmiştir. Onun yerine sırayla Pir Musa, Pir Bedir geçmiştir. Pir Bedir, oradaki Kürd aşiretlerin desteğiyle Eğil Kalesini fethetmiş ve burada hakimiyet kurmuştur. 1883-1884 tarihli Diyarbekr salnamesinde Eğil Mirdasi hakimleri olarak geçer. © Palu Hakimi Cemşid Bey ve adamlarının Eğil Beyi Kâsım'la aralarında olan dâvanın Dergâh-ı Muallâ'da görülmesi için... ( 1564–1565)] deyar heyran
■ Kasaba merkezinde yerli Türk azınlık da bulunuyor. metonio
Kayapınar ilçe - Kayapınar - Diyarbakır
1928 📖 Payaslar
Kürt (Sünni) yerleşimi
Bağlar ilçe - Bağlar - Diyarbakır
Kürt (Sünni) yerleşimi
■ Körfez Savaşı sırasında mülteci olarak gelen Kuzey Irak'lı Kürtlerden vatandaşlığa geçenlerin önemli bir kısmı Bağlar civarında yerleşime tabii tutulmuştur. metonio
Yenişehir ilçe - Yenişehir - Diyarbakır
Eski adı: -
■ Kısmen Kürt (Sünni) yerleşimi
Sur ilçe - Sur - Diyarbakır
Kürt (Sünni) yerleşimi
Hani ilçe - Hani - Diyarbakır
E1912 📖 Hayni
1819z 📖 Heni [ Zz hêni "çeşme" ]
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Zaza (Sünni)/Kürt (Sünni) yerleşimi
■ Bölge halkı "Yeni" olarak telefuz etmektedir .Yeni Zazaca'da "Kaynak su, pınar, göze", Arapça "Ayn " sözünden.
■ © 18.11.1819 Diyarbekir'e tabi Heni kazası ahalisinden Timur ve Eğil kazası kurasından Delilbaşı Tirkanlıoğlu Mehmed nam şakilerin... deyar heyran
■ Hani merkezdeki halkın % 70 i Zaza'dır. Ancak bölgede yerleşik olan Zaza toplumunun büyük çoğunluğu Kürtleşmiştir. Köylerinde Kürtçe ve Zazaca konuşulur.
Çınar ilçe - Çınar - Diyarbakır
1928 📖 Xan Akpınar
Eski adı: Melkiş (idari bölge)
Kürt (Sünni) yerleşimi
■ Han Akpınar köyü Cumhuriyetin ilk yıllarında Diyarbakır'a bağlı küçük bir köy iken 1935-1950 arasında Bulgaristan ve Kudüs'ten gelen göçmenlerin yerleştirilmesiyle büyüyüp 20.12.1938'de Çınar ilçe merkezi oldu. İlçeye adını veren Çınar köyü ilçenin batısındaki eski aşiret arazisindedir. SN
Kocaköy ilçe - Kocaköy (Kayacık bucağı) - Diyarbakır
1869s 1915h 📖 📖 Karas / Karaz
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Kürt (Sünni)/Zaza (Sünni) yerleşimi
■ Naci Akdemir'in Kocaköy (Karaz) adlı yapıtında, bu yerleşim yerinin geçmişte su tesfiyesi için yeraltına döşenen toprak borulardan geldiği öne sürülmaktedir. Bilahare Kocaköy'ün 1 km kuzeybatısında kalan Diyarê mâlân (evler diyarı) mevkiinde çokça seramik eşya bulunmuştur. El Karazî
Lice ilçe - Lice - Diyarbakır
1876a 📖 Lice / Ilıca
1869s 📖 Lice
S1000~ 📖 Laggâ / Lagô [ Sür lagâ/laggâ "çanak" ]
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Kürt (Sünni)/Zaza (Sünni) yerleşimi
Bismil ilçe - Bismil - Diyarbakır
1928 📖 Bismil
Kürt (Sünni) yerleşimi
■ Merkez mahallelerinden bir kaçında yerli ve Bulgaristan muhaciri Türkler bulunuyor. Geri kalan nüfus ekseriyyetle Kürt kökenlidir. metonio
Hazro ilçe - Hazro - Diyarbakır
1915h 📖 Hazro
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Şimdi Kürt (Sünni) yerleşimi
■ Bilge Umar Hazro'nun Asur kaynaklarında *Hataro adıyla anıldığını belirtse de bu görüşün dayanağı anlaşılamadı. ■ Moltke'nin 1839 tarihli haritasında bugünkü Hazro kasabası Emlax, Silvan-Hazro sınırındaki Darköprü köyü ise Hazru adıyla gösterilir., SN
Silvan ilçe - Silvan - Diyarbakır
K 📖 Farqîn
A870 1884hk 📖 📖 Mîyafarqîn [ Ar ]
E680 📖 Nprgerd Նփրկերտ
S569 📖 Mîpherqat [ Sür "bölüksuyu, sınır suyu" ]
Y553 📖 Martyrópolis [ Yun "şehit kenti" ]
K1597 📖 Silîvanî (idari bölge) [ Kr "süleymanlı" ]
Kürt (Sünni) yerleşimi
■ Fars hükümdarı I. Yezdgerd (ö. 410) zamanında Süryani azizi Mar Marûthâ tarafından Mîpherkat adıyla kurulduğu anlatılır. Arapça Mîyafarqîn biçimi 20. yy başlarına dek kullanılmıştır; halen yerli halk Farqîn adını tercih eder. Kürtçe olan Silvan adı 15.-16. yy'da burada hüküm süren Silivanî/Süleymanlı Kürt beyliğinin adından gelir. ■ Von Moltke ve Lehmann-Haupt'tan bu yana antik Ermeni kenti Dikranagerd/Tigranokerta ile eşleştirilmiş ise de bu görüşün yeterli dayanağı yoktur. SN
■ Halen yöre halki isim olarak Silvan yerine daha çok Farqin ismini kullanmaktadir. İlçede Camiya Acem denilen fakat Selahaddini Kürdi (Selahattin Eyyubi) tarafindan yapildığı rivayet edilen tarihi cami olup Anadolunun en eski camilerinden biridir. Bir dönem Kürt kökenli Mervani hanedanına başkentlik yapmıştır. Bu devletin kurucusu Bad isimli zat olup Badikan aşiretinin bu kişinin torunlari olduğu rivayet edilir. kahraman21
Kulp ilçe - Kulp - Diyarbakır
1915h 📖 Pasur | Kulb
1865h 📖 Pasur
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Kürt (Sünni)/Zaza (Sünni) yerleşimi
■ Kulp idari bölge adı, Pasur kasaba adıdır. Şimdiki Kulp ilçesi, eski Kulb ve Talori/Talvori kazalarını içerir. SN
■ © 19.08.1894 Talori ve Kulp cihetindeki silahlı Ermeni fesede ve eşkiyasının Favrikad, Bekranlı ve Badikanlı aşiretleri üzerine hücumla mücadele vuku bulduğundan tenkilleri zımnında asakir-i şahanenin hemen sevki. deyar heyran


 
Copyright 2010-2020 Sevan NİŞANYAN. Alıntılarda kaynak gösterilmesi rica olunur.