haritada ara :   km  
İstanbul'da 39 ilçe bulundu.
sırala 
Silivri ilçe - Silivri - İstanbul
1484 📖 Silivri
Y640 📖 Sêlivría
Y-454 📖 Sêlymbría [ AnaD ]
■ Strabon'a göre isimdeki +bria sözcüğü Trak dilinde `şehir` demektir. Bkz. Yolçatı (Kalabria) SN
Çatalca ilçe - Çatalca - İstanbul
1484 📖 Çatalca
Y787 📖 Métrai [ Yun ]
■ Mübâdelen evvel halkın yarısı Rum Ortodoks yarısı yerli Müslüman idi. Çarşı içinde Hristiyanlar otururdu eski isim Metris kullanımdaydı. Mübâdele evvelinde bir kalem hareketiyle İstanbul'dan çıkarılıp vilâyet gösterilmiş Rum halkının Helenistan'a mübâdil edilmesine sebep olunduktan sonra İstanbul kazâsı olarak devam ettirilmiştir. Manav
Büyükçekmece ilçe - Büyükçekmece - İstanbul
Y1900~ 📖 Mega Zeûgma [ Yun "büyük köprü" ]
1665 📖 B. Çekmece [ Tr "büyük çekme" ]
Y17 Y1118 📖 📖 Athyras [ Yun "eğlence?" ]
■ Çekmece adı, `halatla çekilen nakliye teknesi` anlamındadır. Köprünün olmadığı bir dönemde gölün ağzında karayolu ulaşımı bu şekilde sağlanmaktaydı. SN
Beylikdüzü ilçe - Beylikdüzü - İstanbul
1933 📖 Kavaklı
■ 19. yy'da 'Bahçeler' veya 'Jarden' adıyla tanınan mesire alanına Cumhuriyet döneminde Kavaklı adı verildi. 1999 depreminden sonra yoğun şehirleşmeye uğrayan bölge 1993'te Kavaklı adıyla belediye, 2008'de Beylikdüzü adıyla ilçe oldu. Eskiden Beylikdüzü adı verilen düz alan ise şimdi Esenyurt ilçesidir. SN
Esenyurt ilçe - Esenyurt (Büyükçekmece bucağı) - İstanbul
1946 📖 Ekşinoz
Y1890hk : Ksenos [ Yun "yabancı" ]
■ Adını `Eşkinozgiller adlı bir aileden` aldığı söylentisi hayal mahsulüdür. SN
Avcılar ilçe - Avcılar (Yeşilköy bucağı) - İstanbul
1914 📖 Ambarlı + Amindos Çiftliği
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi.
■ Eski Rum yerleşimi olan Ambarlı köyüne 1923'te Selanik ve 1929-30'da Bulgaristan muhacirleri iskân edildi. Yakındaki Avcılar Kahvesi mevkiinin köye katılmasıyla 1934'te köyün adı Avcılar olarak değiştirildi. SN
■ Amindos Çifliği bugün Avcılar Merkez Mahallesi ve İstanbul Üniversitesi Avcılar Yerleşkesi civarındadır. Ambarlı Köyü ismi 1795 yılı öncesine kadar dayanır. Bu Osmanlıca ve Batı dillerinde yayınlanmış haritalarla sabittir. 1924 yılında nüfus değişimi sırasında köye Yünanistan/Selanik/Emporio (Ömberya) köyünden göçmenler gelmiştir. celal erhan tetik
Arnavutköy ilçe - Arnavutköy - İstanbul
1890hk 📖 Arnavutköy
Küçükçekmece ilçe - Küçükçekmece - İstanbul
1890hk 📖 K. Çekmece
1530t 📖 K. Çekme
Y553 📖 Rhégion [ Yun "yarcık, küçük bayır" ]
■ 6. yy'da yaptırılan saray dolayısıyla gündeme gelen Rhegion köyüdür. 'Çekmece' adı için Büyükçekmece maddesine bakınız. SN
■ Nüfus Profili: Tokatlı:32,765, Sinoplu: 30,092, Samsunlu: 28,478, Mardinli: 27,784,Malatyalı:26,214.
Başakşehir ilçe - Başakşehir - İstanbul
1901h 📖 -
■ 1990'lardan itibaren iskân edilen bölge 2008'de ilçe statüsüne kavuştu. SN
Bağcılar ilçe - Bağcılar - İstanbul
1897h : Çıfıtburgaz [ Tr "yahudi kulesi" ]
Güngören ilçe - Güngören (Mahmutbey bucağı) - İstanbul
1897h : Vidos [ Yun ]
■ Nüfus Profili: Trabzonlu: 17,649, Malatyalı: 16,935, Diyarbakırlı: 15,308, Kastamonulu: 13,228, Sivaslı: 11,566
Bakırköy ilçe - Bakırköy - İstanbul
1928 📖 Bakırköy
1890hk 📖 Makriköy [ Yun makroxórion "uzun köy" ]
Y553 📖 Hébdomon [ Yun "yedinci" ]
■ Osmanlı döneminde Makriköy adını taşıyan yerleşim 19. yy son çeyreğinde demiryolunun gelmesiyle canlandı. 1913 Balkan Harbi yenilgisi günlerinde Bakırköy olarak Türkçeleştirildi. ■ Bizans döneminde görülen Hebdomon (Evdomon) adı, Ayasofya'daki mil taşından itibaren yedinci milde olduğunu gösterir. SN
Esenler ilçe - Esenler (Mahmutbey bucağı) - İstanbul
1890hk 📖 Litros [ Yun lytrai akk. lytres "azatlılar" ]
■ 20. yy başında Rum Ortodoks/Roman yerleşimi.
■ 20. yy başında köy meydanında Ay. Yórgios kilisesi ve ayazması olduğu, ancak nüfus çoğunluğunun `Çingene` olduğu belirtilir. İz kalmamıştır. SN
■ Nüfusun çoğunu Malatya, Kastamonu, Sivas, Sinop ve Giresunlu oluşturur.
Sultangazi ilçe - Sultangazi - İstanbul
1897h : Küçükköy
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi. Kısmen Alevi (Kürt veya Zaza) yerleşimi
Gaziosmanpaşa ilçe - Gaziosmanpaşa - İstanbul
1963 📖 Göktepe
■ 20. yy başında Rumeli göçmeni yerleşimi.
■ 1878 harbinden sonra Boşnak göçmenler iskan edildi, Hamidiye ve/veya Abdülhamit dönemi askeri kahramanlarından Gazi Osman Paşa adı verildi. SN
Eyüp ilçe - Eyüp - İstanbul
1665 📖 Eyübsultan
Y924 📖 Kosmídion [ Yun ]
■ Bizans döneminde burada bununan Aziz Kosmas ve Damianos yatırı önemli bir dini ziyaret makamı idi. Muaviye döneminde (M 7. yy) burada şehit olduğu rivayet edilen Hz. Eyüb el-Ensari'ye atfedilen yatır onun yerini almıştır. 1410 yılında Yıldırım Bayezid'in oğulları Süleyman Çelebi ile Musa Çelebi arasında Kosmidion muharebesi burada gerçekleşmişti. SN
Fatih ilçe - Fatih - İstanbul
1665 📖 Ebülfeth | Fatih
■ 1460'lı yıllarda eski Aziz Havariler kilisesi yerine inşa edilen Fatih Sultan Mehmet külliyesinden ötürü. SN
Kağıthane ilçe - Kağıthane - İstanbul
1665 📖 Kâğıthane
Y199 📖 Barbyses / Barbyzes [ AnaD ]
Beyoğlu ilçe - Beyoğlu - İstanbul
1897h : Pera | Beyoğlu
1665 📖 Beyoğlu
Y1300~ 📖 Péra [ Yun "karşı (yaka)" ]
■ 16. yy'dan itibaren İstanbul'un Frenk kolonisi Galata'daki Ceneviz kolonisinin surları dışına çıkarak bugünkü İstiklal Caddesi boyunca yayılır. Beyoğlu adının 16. yy'da Venedik dukası (1523-1538) Andrea Gritti'nin İstanbul'da doğup burada yaşayan oğulları Alvise ve Giorgio'nun emlakından dolayı verildiği rivayet edilir. ■ «Pera» sıfatı Bizans'ın en erken döneminden itibaren kullanılırsa da 13. yy'da Galata kolonisinin kurulmasıyla yer adı niteliğine bürünür. Galata'yı içerip içermediği çoğu zaman belirsizdir. SN
Şişli ilçe - Şişli - İstanbul
1897h : Şişli
■ Şişli adının nihai kaynağı açık değildir. 1913'te açılan tramvay hattının son durağına bu ad verildikten sonra popülerlik kazandı. SN
Beşiktaş ilçe - Beşiktaş - İstanbul
1665 📖 Beşiktaş
Y1185 📖 Diplokiónion [ Yun "çifte sütun" ]
Üsküdar ilçe - Üsküdar - İstanbul
1665 📖 Üsküdar
İt1311 📖 Skoutári [ lt scutarii "kalkancılar" ]
Y-146 Y961 📖 📖 Xrysópolis [ Yun "altınkent" ]
■ Polybius'a göre kenti ilk kez MÖ 410'da Atinalı general Alkibiadês tahkim ederek Xrysópolis adını vermiştir. Scutari/Skoutarion adı 1311'den itibaren İtalyan portolanlarında ve 1462'de son Bizans vakanüvisi Doukas tarihinde görülür. Scutarii/skoutaroi Roma/Bizans ordusunda bir sınıf adıdır. SN
■ Arnavutluk sınırları içerisindeki İşkodra kentiyle adaştır. metonio
Kadıköy ilçe - Kadıköy - İstanbul
1665 📖 Kadıköy
Y-454 📖 Xalkêdôn [ Yun "bakırlı" ]
■ Xalkedon kenti Yunanistan'daki Megara kentinin kolonisi olarak rivayete göre MÖ 658'de kuruldu. Plinius'a göre en eski adı Prokerastis, daha sonra Kolpusa idi. 451 yılında Ortodoks Kilisesinde büyük ihtilafa yol açan Xalkedon Konsili burada toplandı. ■ Kadıköy adı 15. yy'dan itibaren kaydedilmiştir. Evliya Çelebi adın aslının Gaziköy olduğunu ve Seyid Battal Gazi'den dolayı adlandırıldığını belirtir. Ancak Evliya bu konularda güvenilir bir kaynak kabul edilemez. SN
Sarıyer ilçe - Sarıyer - İstanbul
1665 📖 Sarıyar
Ümraniye ilçe - Ümraniye - İstanbul
1917h 📖 Umraniye + Yeniköy | Muhacir Köyü
■ Balkan Harbi muhacirleri için kurulan yeni yerleşim 1980'li yıllardan itibaren hızla gelişerek 2008'de ilçe statüsüne kavuştu. SN
Beykoz ilçe - Beykoz - İstanbul
1665 📖 Beğkoz | Yoroz [ Yun hierón óros "keşiş dağı" ]
■ Yakın döneme dek Yoroz ve Beykoz adları eşdeğer olarak kullanılırdı. SN
Ataşehir ilçe - Ataşehir - İstanbul
1917h 📖 Karaman Çiftliği
■ Rum özel şahıslara ait olan Karaman Çiftliği arazisi Cumhuriyetin ilanından sonra Maliye hazinesine devredildi. 1978'de işadamı Kemal Ilıcak tarafından satın alındı. Çeşitli bankalarca haczedilen arazide 2002-2008 arasında kurulan yeni yerleşim önceleri Anatepe Uydukent adıyla anılırken 2008'de Ataşehir adıyla ilçe statüsüne kavuştu. SN
Maltepe ilçe - Maltepe - İstanbul
1890hk 📖 Maltepe
■ Rıhtımın hemen karşısında halen batık olan Vordonissi adasında manastır vardı. Manav
Adalar ilçe - Adalar - İstanbul
Y1900~ 📖 Prinkipónisi [ Yun "prens adaları" ]
1795h 📖 Papadónisi [ Yun "papaz adaları" ]
Y540 📖 Dêmónêsoi [ Yun "şeytan adaları" ]
■ Orta Bizans döneminde Dêmonisi/Dimónisi, yakın dönemde Büyükada'nın adından Prínkipo adları kullanılmıştır. Türkçede İstanbul adalarının özel bir adı hiç olmamış görünüyor. SN
Çekmeköy ilçe - Çekmeköy - İstanbul
1890hk 📖 Çekmeköy
Kartal ilçe - Kartal - İstanbul
Y1823 📖 Xartalimí Χαρταλιμή [ Yun xartalimên "kazma liman" ]
1484 📖 Kartal
■ Yun Xartalimí/Xartalimín adı Türk fethinden hemen önce kaydedilmiştir. Anlamı belirsiz olan isim bir olasılıkla “Kartacalı Limanı” anlamına gelebilir. Buraya yakın olan Gebze’de anıt mezarı bulunan Kartaca kralı Hannibal kastedilmiş olabilir. SN
■ Kartallı Rumlar 1916 nisanında Adapazar Eskişehir ve Kütahyaya sürgün edildi. Manav
■ Kartal'in kuzeyinde, üzerinde bir kale bulunan Aydos tepesinin adi Rumca'daki Aitos (Αετός) sözcügünden gelme, Aitos Türkce'de "kartal" anlamina geliyor. Buranin sahil bölümünün ismi, bir ihtimal Türklerle olan karsilikli iletisim ile birlikte "Kartal Limani" haline gelmis olabilir. cem
Pendik ilçe - Pendik - İstanbul
1484 📖 Pendik
Y180 📖 Pantíxion [ Yun pentateichion? "beşhisar" ]
■ Itinerarium Antoninum'da Pantixion Kadıköy'den sonraki ilk menzil, Prokopios'un Gizli Tarih'inde Belisarios konağının bulunduğu yer olarak anılır. SN
■ Sapanbağları, Yeşilbağlar ve Yenimahalle'de Boşnak kökenli nüfus bulunmaktadır. metonio
Sultanbeyli ilçe - Sultanbeyli (Samandıra bucağı) - İstanbul
1901h 📖 Yahudi Köyü | Sultanbeyliği Çiftliği
1893 📖 Sultanbeyliği Çiftliği
■ Sultan Abdülmecid'in kızı Cemile Sultan'ın mülkü olan çiftlik 1911'de bir Belçikalı girişimciye satıldıktan sonra Ukraynalı Yahudi muhacirler iskan edildi. 1914'te Dünya Savaşı başlangıcında Yahudiler tahliye edildi. 1988'de FSM köprüsünün yapımından sonra gecekondu akımına uğradı. 1989'da belediye, 1992'de ilçe oldu. SN
Sancaktepe ilçe - Sancaktepe - İstanbul
1901h 📖 -
■ 2008 yılında Ümraniye ilçesine bağlı Sarıgazi ve Yenidoğan beldeleriyle, Kartal ilçesine bağlı Samandıra beldesinin birleştirilmesiyle ilçe oluşturulmuş ve Sancaktepe adı verilmiştir. SN
Şile ilçe - Şile - İstanbul
1484 1665 📖 📖 Şili
İt1296 📖 Şilli
Y130 📖 Xêlai | Xêlaita [ Yun "kıskaç, mendirek" ]
■ Yunanca xêlê Χηλη esasen `yengecin kıskacı` ve mecazen (şeklinden ötürü) `mendirek` anlamındadır. `Küçük mendirek` anlamına gelen Xêlaita belki aynı adı taşıyan Kefken limanına oranla kullanılan isim olabilir.. SN
■ Manavlar, Gürcüler ile Kafkasya'dan gelen diğer halklar, Boşnaklar ve 1950'den sonra Karadeniz ve İç Anadolu bölgelerinden gelen insanların yaşadığı bir ilçedir. İlçedeki köy ve kasaba isimleri Manavların yani Türkmenlerin lakaplarını, kurdukları köylere vermeleri ile ortaya çıkmıştır. Manav


 
Copyright 2010-2020 Sevan NİŞANYAN. Alıntılarda kaynak gösterilmesi rica olunur.